Такелаж ве юк котерюв земаневий муэндислик амелиятларынынъ энъ муим къысымларыдыр. Къуруджылыкъ стандартларыны тизюв ве омюрге кечирюв догърудан-догъру эксплуатация хавфсызлыгъы, махсулдарлыкъ ве проектнинъ кейфиетинен багълыдыр. Бу макъаледе такелаж ве лифт къуруджылыгъынынъ стандарт системасы дёрт тарафтан системалы суретте анълатыла: техникий характеристикалар, ишлетюв тертибатлары, хавфсызлыкъ талаплары ве идаренинъ незарети. Бу макъаленинъ макъсады санайы амелиятында зенаат ёлбашчылыгъыны бермектир.
I. Техникий характеристикалар ве стандартлар .
Такелаж ве котерювнинъ техникий характеристикалары къуруджылыкъ стандартларынынъ эсас темелини тешкиль эте. Халкъара кран истисалджылары бирлешмесининъ (IMCA) ве меним мемлекетимнинъ «Котер машиналары ичюн хавфсызлыкъ къаиделери» (GB 6067.1-2010) талапларына коре, такелаж сечими котерильген юкнинъ агъырлыгъына, шекилине ве ишлев муитине къатты келишмек керек. Тель йипли копчеклернинъ сынув къавийлиги юк агъырлыгъынынъ алты кересинден эксик олмамакъ керек, синтетик лиф копчеклерининъ хавфсызлыкъ коэффициенти исе едиден эксик олмамакъ керек. Къармакъ ве къандал киби багълайыджы компонентлернинъ юкленюв ольчюлери ачыкъ-айдын бельгиленмек ве олар мунтазам суретте йыкъылмагъан сынавлардан кечмек кереклер.
Такелаж конфигурациясына кельгенде, чокъ-аякълы копчеклернинъ кошеси 90 градус ичинде идаре этильмек керек, энъ чокъ 120 градустан зияде олмамакъ керек. Тертипсиз юклер ичюн агъырлыкъ меркезини эсапламакъ ве ярдымджы баланслаштырув алетлерини къоймакъ керек. Махсус ишлев шараитлеринде (юксек арарет ве коррозиялы муит киби) ASTM A975 я да DNVGL-OS-E303 стандартларына уйгъун махсус такелаж материаллары къулланылмакъ керек. Бутюн такелаж компонентлерине истисалджынынъ кейфиет сертификаты весикъаларынынъ асыл нусхасы къошулмакъ ве изленмек ичюн уникаль ракъамларнен бельгиленмек керек.
II. Стандартлаштырылгъан иш тартиби .
Стандартлаштырылгъан ишлев тертибатлары къуруджылыкъ хавфсызлыгъыны теминлемек ичюн эсас идаре этюв нокъталарыдыр. Ишлемектен эвель «учь тешкерюв ве учь тешкерюв» процедурасы япылмакъ керек: такелажнынъ корюниш агъырувы олгъаныны тешкермек (башлангъыч диаметрнинъ 10%-ден зияде олгъан кесик агъырувы лом сайыла), котерюв планынынъ эсаплавларыны тешкермек ве темельнинъ юк ташымакъ къабилиетини тасдыкъламакъ (умумий алда k5-ден зияде екъура я да k5-ден зияде). Котерюв командирлери махсус донатма операторы сертификатына саип олмакъ кереклер (Q1/Q2 сыныфы) ве стандарт эль сигналларыны я да ISO 7731 стандартында косьтерильген сес ве корюв сигнал системасыны къулланмакъ кереклер.
Котерюв джерьяны «яваш башламакъ, тургъун котермек ве тургъун ерлешмек» принципине риает этмели. Юкни тургъунлыкъны козетмек ичюн ерден 0,3-0,5 метр юксекликте тутмакъ керек. Координациялы чалышувда бир къач кран къулланылгъанда, кранлар арасында юк пайлаштырув сапмасы номиналь къуветнинъ 8%-ден зияде олмамасы ичюн синхронлаштырылгъан идаре этюв системасы ерлештирильмек керек. Юк ерине кельген сонъ, къармакъны чыкъармаздан эвель, энъ аздан эки эффектив тутув алети еринде къалмакъ керек. Бутюн чалышув девамында токътамайып мониторинг япмакъ керек, ельнинъ сурьаты 6 севиеден (10,8 м/с) зияде олса, чалышувны тез вакъытта токътатмакъ керек.
III. Хавфсызлыкъны идаре этмек системасы .
Такелаж ве юк котерюв ишлеринде хавфсызлыкъ стандартлары энъ муимдир. 1926.1400 OSHA ве меним мемлекетимнинъ «Къуруджылыкъта юксекликте чалышувларнынъ хавфсызлыгъы техникий характеристикалары» (JGJ 80-2016) къанунларына коре, иш ери эки периметрнен къорчаланмакъ керек (къатты панджа + тенбиелев лентасы), ич бир рухсетсиз персоналгъа анда къалмакъ мумкюн дегиль. Шахсий къорчалав алетлери (ШКА) арасында йыкъылувны токътаткъан алет, къатты къалпакъ (урулувны ютув къабилиети 200 Дж-дан буюк я да мусавий) ве кесильмеге къаршы эльванлар (EN388 4 севиеси я да юксек) олмакъ керек.
Донатмаларгъа хызмет косьтерюв учь-къатлы тефтиш системасыны амельге кечире: эр кунь, эр афта ве айлыкъ. Тефтишлерде сынгъан теллернинъ тешкерильмеси (эгер бир ерлештирюв узунлыгъы ичинде сынгъан теллернинъ сайысы умумий теллернинъ сайысы 10%-ке етсе, хачлы-тёкюльген йиплерни ломгъа ташламакъ керек), разъемлернинъ деформациясы (10%-ден зияде оваллыкълы кишенлер ясакъ этиле) ве тормоз системасынынъ экстрабраке япылувы ясакъ этиле2). тешкерювни талап эте). Аджеле ярдым планларында юк джоюлувы ичюн буфер зоналары (буфер материалынынъ сыкъылув къаттылыгъы 20 МПа-дан буюк я да мусавий) ве къурбанларгъа биринджи ярдым процедуралары (алтын къуртарув вакъты 5 дакъкъанен сынъырлана) олмакъ керек.
IV. Кефильликни тешкерюв ве незарет .
Незаретнинъ семерели механизми стандартларнынъ омюрге кечирильмесини теминлей. Къуруджылыкъ ширкетлери ISO 9001 стандартына коре кейфиетни идаре этмек системасыны тешкиль этмели ве такелажнынъ омюр девирининъ толу язмаларыны (онынъ ичинде сатын алув ве къабул язмаларыны, деврий тефтиш рапортларыны ве хызмет косьтерюв тарихыны) алып бармакъ кереклер. Учюнджи-тараф тефтиш идарелери эр алты айдан бир GB/T 20118-2017 низамнамесине коре, энъ азындан 100% тефтиш къапламасынен, къулланылгъан такелажда магнит парчачыкълары тефтишини я да ультрадавушлы сынавны кечирмек кереклер.
Незарет болюклери къуруджылыкъ планындаки юк эсаплавларыны (къайд этильген конструктор тарафындан имзалангъан ве тасдыкълангъан), махсус хавфсызлыкъ техникий брифинг язмаларыны (бутюн иштиракчилер тарафындан толусынен имзалангъан) ве эр куньки иш журналларыны козьден кечирювге дикъкъат айырмакъ кереклер. 100 тоннадан зияде юк котерювнинъ буюк лейхалары ичюн экспертлернинъ бакъып чыкъув топлашувлары кечирильмек керек, оларда темельни темизлевнинъ чезимлери, такелажны сечип алувнынъ рационаллиги ве авале тедбирлернинъ толулыгъы музакере этиле. Девлет тертипке кетириджи органлары донатмаларнынъ статусыны акъикъий-вакъытта козетмек ичюн RFID теглернен такелаж донатмаларыны идаре этмек ичюн IoT технологиясыны къулланмакъ кереклер.
Такелаж ве лифт къуруджылыкъ стандартларыны къатты ерине кетирмек къуруджылыкъ хавфсызлыгъынынъ энъ муим темельташыдыр. Техникий характеристикаларны текмиллемек, эксплуатация процедураларыны аэнкли япмакъ, хавфсызлыкъны идаре этмекни системалы шекильде амельге кечирмек ве кейфиетни акъыллы шекильде козетмек ярдымынен эксплуатация хавфларыны сезилерли дереджеде эксильтмек ве къуруджылыкънынъ ишанчлылыгъыны юксельтмек мумкюн. Бутюн саа иштиракчилери халкъара стандартларнынъ янъыланмаларыны (ISO 4309:2017, «Кран телли йиплерини бакъув ве хызмет косьтерюв акъкъында ёлланма» киби) даима козетмек ве ракъамлы технологияларны (BIM котерюв импульслери ве акъыллы сенсорлы мониторинг киби) кирсетмек кереклер, бу исе ички омюр ве оператив риггингнинъ инкишафына ярдым эте. Тек стандарт талапларны бутюн хадимлернинъ анълы арекетлерине чевирмекнен «сыфыр къазалар» сонъки макъсадына иришмек мумкюн.
